DünyaGündem

Suriye İç Savaşı

Tarih 11 Şubat 2011’i gösterdiğinde otuz yıllık Hüsnü Mübarek diktatörlüğü yıkıldı. Bu süreç ile Ortadoğu diktatörlüklerin peş peşe yıkılmasına sebep olurken sıranın Suriye’ye ne zaman geleceğini herkes merak ediyordu. Ancak bunun 10 yıl süren bir Suriye İç Savaşı‘na döneceğini kimse düşünmemişti. Ülkenin %70’i Sünni Arap’tı ve olası bir seçim durumunda sonuç çok netti. Çevre ülkelerden zaten yoğun desteği olan Sünni çoğunluğun ülke yönetimini ele geçireceği zaten beklenen bir durumdu. Aşağıdaki haritada savaş öncesi etnik dağılımı görebilirsiniz.

Savaş öncesi Suriye demografik haritası
Savaş Öncesi Suriye Demografik Durumu

Suriye iç savaşı nasıl başladı?

14 Ocak 2011’de Tunus da başlayan devrim rüzgarları tüm Ortadoğu’ya yayılmıştı. Bu yayılmanın etkisi ile Suriye’nin Dera ilinde iki kadın doktor kendi aralarında telefon ile konuşurken “Mübarek devrilmiş. Darısı başımıza” sözlerinin dinlemeye takılması üzerine El-Muaberat tarafından tutuklandı. Ceza olarak da saçları kazıtıldı.

Bu olayın yıllar sürecek bir savaşı başlatacağı kimsenin aklına gelmezdi fakat öyle olmadı. Bu doktor hanımların akrabası olan birkaç küçük çocuk okullarının duvarına o günlerde çok moda olan bir slogan yazdılar “eş-şeab yurid iskat en-nizam” yani “halk rejimi devirmek istiyor”…

Bu sloganları yazan çocuklar okul müdürünün konuyu El-Muhaberat’a ihbar etmesiyle tutuklandılar. Dera’nın ileri gelenlerinden birinin torunu olan bu çocuklar dedelerinin araya girmesine rağmen serbest bırakılmadı. Peygamber soyu olduğuna inanılan ve bölgede sözü geçen çocukların dedesine dönemin Dera istihbarat müdürü “gidin kadınlarınıza söyleyin yeni çocuklar yapsın” diyerek aşağıladı.

Bu olayın üzerine ilk Cuma günü Dera Ömeri camisinde rejim karşıtı ilk gösteriler başladı. Bu gösterileri silah zoru ile bastırmaya çalışınca etki tepkiyi doğurdu ve tüm Suriye bu isyana katıldı.

Suriye iç savaşının yaygınlaşması

Dera’da başlayan bu isyan dalgası diğer Suriye illerine yayılmaya başladı. Suriye hükümeti ise protestolara 7 Mayıs 2011’de Banyas ile Humus’u, Temmuz 2011 de ise Deyruzzor ve Hama’yı abluka altına alarak karşılık veriyordu.

Suriye’den Türkiye’ye yönelik göçler bu tarihlerde yoğunlaşmış, Türk hükümeti ile iyi ilişkileri olan Suriye rejiminin ilişkileri gerilmeye başlamıştı. Türk hükümeti, Suriye’den reform ve uzlaşma talep ederken, Suriye rejimi isyanları daha fazla güç ile bastırmaya çalışıyordu.

Suriyeli Muhalif güçlerin silahlanması

23 Ağustos 2011 tarihine geldiğimizde Suriye ordusundan ayrılan, kaçan, istifa eden artık adına ne derseniz öyle yapan bir grup subay Suriye muhalefetini silahlı bir harekete dönüşmüştür. Silahlı kanadın adı Özgür Suriye Ordusu olarak belirlenmiştir.

Merkezi olmayan ama neredeyse tüm Suriye’de etkin olan muhalefet Türkiye, ABD, Katar ve Suudi Arabistan tarafından desteklenerek güçlenmiştir. AB ve Birleşmiş Milletler nezdinde Suriye’nin gerçek temsilcisi olarak görülseler de savaşın ilerleyen aşamalarında nihai başarı gelmediğinden arkalarında ki güç 2014 yılı başı itibariyle yavaşça kendilerini terk etmiştir.

Özgür Suriye Ordusunu artık sadece Türkiye desteklerken, diğer ülkeler Suriye Rejiminin yıkılması için İŞİD diğer adıyla DAEŞ, YPG gibi terörist grupları desteklemiştir.

Suriye rejiminin durumu

1971 yılında askeri bir darbeyle Suriye’nin başına geçen Hafız Esad, 2000 yılında öldüğünde yerine oğlu Beşar Esad geçmiştir. İyi eğitim almış, donanımlı biri olan Beşar Esad Suriye de bir dizi reform hareketi başlatmıştır.

Komşuları ile iyi ilişkiler kurmaya çalışmıştır fakat Beşar Esad’ın Suriye’nin sadece %12 sini oluşturan Şii mezhebinin Nusayri kolundan olması adil bir seçimde nüfusun %80’nini oluşturan Sunni Arap çoğunluğa karşı hiçbir şansının olmaması anlamına geliyordu.

Batı devletlerin tepeden inme demokrasi talepleri bu nedenle karşılanmıyor ama bu da Suriye de bir huzursuzluğa sebep oluyordu. Arap Baharı’nın başlaması ile bunu fırsata dönüştürmek isteyen Sunni halk top yekun isyan ediyor buna karşılık İran destekli Lübnan Hizbullah’ı ve İran dan gelen silah ve milis desteği ile Beşar Esad yönetimi muhalefet direniyordu.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı